Tepki vermek mi yanıt vermek mi
2 Mart 2023 2025-03-03 13:04Tepki vermek mi yanıt vermek mi
Zihnimizin ilkel doğasını kendi doğamız zannediyoruz. Halbuki ikisi birbirinden çok farklı şeyler. Ben zihnim değilim. Zihnimin içinden geçen şeyler sadece düşünceler ve hikayeler. Zihnimin doğası ve benim varlığım aynı şey değil. Tam tersi, zihnin doğasına inanıp peşinden sürüklendikçe kendi doğamızdan uzaklaşıyoruz. Kendi otantik benliğimiz yerine zihnimizin içindeki sesler ve gürültüleri “ben” zannediyoruz. Zihnimizden geçen düşüncelere dikkatimizi büyüttüğümüz de ancak o ayrımı yapabiliriz. Dikkatimizi düşüncelerimize açmak, ne olup bittiğini sessiz bir gözlemci gibi izlemek ve kalmak, farkındalığın temelini oluşturuyor. Olan düşüncenin büyüsüne kapılmadan, herhangi bir eylem içine girmeden bunu fark edersek ancak davranışı seçme şansımız oluyor. Nörolog ve Psikiyatr Viktor Frankl diyor ki; ” Uyaran ve tepki arasında bir boşluk var ve o boşlukta bizim tepkimizi seçme özgürlük ve kudretimiz yatar.” Düşünceler, duyguyu, duygular da tepkiyi getirir. Kışkırtıcı ve eleştirel seslere aldanıp peşinde savrulmak yerine bütün dikkatimizi düşüncelere verip, farkına varabilirsek davranışımızı seçme özgürlüğümüz doğuyor. Düşüncelerimiz ile kalamıyoruz. Bir düşünce geldi mi hemen eyleme geçme ya da tepki verme ihtiyacı duyuyoruz. Çünkü bu düşünceyle başka ne yapılır bilmiyoruz. Düşünce varsa hemen çözülmeli, halledilmeli ve harekete geçilmeli, doğamız buna programlanmış durumda. Çünkü zihnimizde geçen her düşünceye inanıyoruz. Durup bakmıyoruz. Onunla kalmıyoruz. Kalamıyoruz. Harekete geçme, tepki verme ihtiyacı hissediyoruz. Tepki vermek, yanıt vermek demek değildir. Tepki, yüksek ve hırçın bir eylem iken, yanıt sakin ve sağduyuludur. Hepimizin hayatında sağduyuyu kaybettiğimiz delirmiş gibi davrandığınız anlarımız olmuştur. Keşke daha sakin kalabilseydim, o zaman bunu daha iyi yönetebilirdim demişliğimiz çoktur. MBSR Programının 6.haftasında yaptığımız bir uygulama var. En stresli olduğumuz ana geri gidip neyi farklı yapabilirdim diye soruyoruz. Daha hiç öfkesine ya da tepkisine yapışan olmadı. Çünkü gerçekten durup baktığınız zaman farklı bir seçeneğiniz olduğunu görüyorsunuz. O yüzden mindfulness tepki vermek yerine nasıl yanıt verebileceğimizi gösterir.